 |
| |
| |
TAZE BETON ÖZELLİKLERİ
Kıvam, taze betonun en belirgin özelliği olup aşağıda verilen metotlara göre sınıflandırılır.
TAZE BETON KIVAM SINIFLARI - TS EN 206 - 1
| 1. ÇÖKME SINIFLARI |
|
2. VEBE SINIFLARI |
| sınıf |
çökme - mm |
| S1 |
10-40 |
| S2 |
50-90 |
| S3 |
100-150 |
| S4 |
160-210 |
| S5 |
>=210 |
|
|
| sınıf |
vebe süresi - sn |
| V0 |
>=31 |
| V1 |
30-21 |
| V2 |
20-11 |
| V3 |
10-6 |
| V4 |
5-3 |
|
| |
|
|
| |
|
|
| 3. SIKILAŞTIRILABİLME SINIFLARI |
|
4. YAYILMA SINIFLARI |
| sınıf |
sıkılaştırılabilme derecesi - sn |
| C0 |
>=1,46 |
| C1 |
1,45 - 1,26 |
| C2 |
1,25 - 1,11 |
| C3 |
1,10 - 1,04 |
|
|
| sınıf |
vebe süresi - sn |
| F1 |
<= 340 |
| F2 |
350 - 410 |
| F3 |
420 - 480 |
| F4 |
490 - 550 |
| F5 |
560 - 620 |
| F6 |
>=630 |
|
SERTLEŞMİŞ BETON ÖZELLİKLERİ
| Basınç Dayanımı |
Betonun sınıflandırılmasında en çok "basınç dayanımı" kavramı kullanılmaktadır. Küp veya silindir şeklinde ve belirli ölçülerdeki kalıplara yerleştirilen betonun standart bekleme koşullarında 28 gün bekletildikten sonra bir basınç presi ile kırılması neticesinde birim alanın taşıdığı yük olarak belirlenmektedir. Beton basınç dayanımı, aslında 28 günden sonra da giderek azalan bir hızda yükselmeye yıllar boyunca devam etmektedir. Malzeme kalitesindeki değişkenlikler, betonun kıvamı, su / bağlayıcı oranı, betonun bekletildiği ortamın fiziksel özellikleri basınç dayanımını etkileyen en önemli parametrelerdir. |
|
| Çekme Dayanımı |
Beton çekme dayanımı, basınç dayanımının yaklaşık olarak onda biri mertebesindedir. Betonarme yapıların dizaynında çatlama momentlerinin hesaplanmasında, çatlama genişliklerinin kontrol edilmesi amaçlı donatı hesaplanmasında, erken yaş termal gerilmelerin neden olduğu çatlakların belirlenmesinde ve önlenmesinde, sehim hesabının yapılmasında beton çekme dayanımı bilgisine ihtiyaç duyulmaktadır. Yarmada çekme dayanımı ve eğilmede çekme dayanımı şeklinde iki adet tespit metodu bulunmaktadır.
TS 500'e göre karakteristik çekme dayanımı (fctk) ile karakteristik basınç dayanımı (fck) arasında
Fctk=0,35 √fck bağlantısı verilmektedir.
Yine TS 500'e göre eksenel çekme dayanımı, yarmada çekme dayanımının 1,5 ile, eğilme dayanımından elde edilen dayanımın 2 ile bölünmesiyle elde edilir. |
|
| Elastisite Modülü |
Beton, basınç altında uygulanan kuvvet yönünde ve buna dik (yanal) doğrultuda çok küçük miktarlarda şekil değişimine uğramaktadır. Betonun elastik kaldığı bölgede, gerilimin, kuvvet yönündeki birim şekil değiştirmesine oranı elastisite modülü, yanal şekil değiştirmenin boyuna şekil değiştirmeye oranı da poisson oranı olarak bilinmektedir. Beton elastisite modülü agrega ve beton sınıfı ile değişmektedir. Yüksek elastisite modülü olan agrega, beton elastisite modülünü de artırır. Pasta miktarının artışı da beton elastisite modülünü artırmaktadır.
TS 500 de Elastisite modülü Ecj = 32500√fckj + 14000 (MPa) olarak verilmiştir. Fckj j günlük karakteristik dayanımdır.
Betonun poisson oranı mc = 0,2 olarak kabul edilir. |
|
| Sünme |
Uzun süreli sabit yükler altında betonda şekil değiştirmeler devam etmektedir. Sünme, betonun sabit yük altında artan şekil değiştirme özelliği olarak tanımlanır. |
|
| Rötre (büzülme) |
Rötre, kuruma rötresi ve otojen rötrenin birleşimidir.
Kuruma rötresi, atmosfere su buharlaşması yoluyla genellikle çimento hamurunun bazen de agreganın kuruması sonucu oluşur. Kuruma hızı, ortamın bağıl nemi ile beton yüzey alanı ile hacmi arasındaki orana bağlıdır. Bağıl nem arttıkça rötre azalır. Yüzey / hacim oranı arttıkça da kuruma rötresi artar. Aynı yüzeye sahip farklı kalınlıklardaki betonlardan az kalınlıkta olanda kuruma kaynaklı rötre çatlakları oluşması riski daha fazladır.
Otojen rötre, hidratasyon reaksiyonları sırasında betonun içsel su tüketimi ile oluşur. Hidratasyon reaksiyonları sonucunda oluşan ürünlerin hacmi, hidrate olmamış ürünlerin hacminden daha fazladır. Bunun sonucunda çekme gerilmeleri ve rötre oluşur. Otojen rötrenin hesaplanması için henüz bir standart bulunmamaktadır. Yüksek dayanımlı betonlarda otojen rötrenin azaltılması için çimento hamuru miktarı, mümkün olduğu kadar azaltılmalıdır.
Agregalar çimento hamurunun rötresini engellemektedir. Bu sebeple artan agrega hacmi ile beraber rötre de azalmaktadır. Betonda kullanılan agregalarda kuruma rötresi üst sınırı TS EN 1367-4 standardında %0,075 olarak verilmiştir.
|
|
| Termal Genleşme |
Betonun sıcaklığı değiştikçe beton genleşir veya küçülür. Bu özelliğin yapıda birçok etkisi bulunmaktadır. Derzlerin planlanmasında, çatlakları kontrol etmeye yarayan donatı hesaplanmasında bu genleşme ve büzülme değerlerinin bilinmesi gerekmektedir.
Termal genleşme, 5,20 ve 30 derecede değişik sıcaklıkta su tanklarına yerleştirilen beton numuneler üzerinde genleşme ve büzülme değerlerinin alınması ile hesaplanabilmektedir. Genleşmesi az olan agrega miktarı arttıkça ve çimento miktarı azaldıkça termal genleşme bir miktar düşmektedir. |
|
| Yangın Direnci |
| Beton yanmaz, yangını iletmez ve duman oluşturmaz, ısıyı yavaş iletir ve böylece kalkan vazifesi görür. Ancak 300°C'den itibaren yüzey atmaları başlar. Yüzeyde sıcaklık yükseldikçe iç kısımlarla sıcaklık farkı artacağından çatlaklar oluşmaya başlar. Beton basınç dayanımı arttıkça yüzey atmaları daha belirgin oluşur. Dolayısıyla yüksek dayanımlı betonlarda en çok dikkat edilmesi gereken husus yangındır. Kalker tipte agregalar silis kökenli agregalara göre daha fazla yangın dayanımına sahiptir. Kalsiyum alüminatlı çimento kullanımı yangın dayanımını artırır. Fakat günümüzde binalarda değil refraktör üretiminde kullanımı yaygındır. |
|
|
|
| |
| |
|
|